De geschiedenis van sterrenbeelden: hoe is de dierenriem ontstaan?

De geschiedenis van sterrenbeelden begint bij mensen die patronen herkenden in de nachtelijke hemel. Ze gaven groepen sterren namen, vertelden er verhalen over en gebruikten de hemel om zich te oriënteren. De dierenriem met twaalf gelijke tekens ontstond later, in Babylonië in de vijfde eeuw voor Christus.

Hoe groeiden die oude waarnemingen uit tot de sterrenbeelden die we nu aan onze geboortedatum koppelen? En wat is het verschil tussen een sterrenbeeld aan de hemel en een astrologisch teken? In deze blog lees je het verhaal achter die vertrouwde namen en symbolen.

Waar komen sterrenbeelden vandaan?

Wanneer je naar de sterren kijkt, kun je met een beetje verbeelding vormen herkennen. Mensen zagen daar al lang geleden dieren, figuren en voorwerpen in. Door sterren denkbeeldig met elkaar te verbinden, werden ze gemakkelijker te herkennen en te onthouden.

Die patronen zien we vanuit ons gezichtspunt op aarde. Sterren die aan de hemel dicht bij elkaar lijken te staan, kunnen in werkelijkheid op heel verschillende afstanden van ons staan.

Er is daarom ook niet één persoon of beschaving die alle sterrenbeelden heeft bedacht. Verschillende culturen gaven hun eigen namen en verhalen aan de hemel. Wat voor de één een dier voorstelde, kon voor een ander een heel andere betekenis hebben.

Hoe ontstond de dierenriem bij de Babyloniërs?

Een belangrijke basis voor onze dierenriem ligt in Babylonië, in het gebied van het huidige Irak. Babylonische geleerden hielden de bewegingen van hemellichamen bij en legden hun waarnemingen vast op kleitabletten.

In de loop van het jaar lijkt de zon langs een vaste baan tussen de sterren te bewegen. Die schijnbare baan noemen we de ecliptica. Rond het einde van de vijfde eeuw voor Christus verdeelden de Babyloniërs deze cirkel in twaalf gelijke delen van dertig graden.

Die delen kregen namen die verwezen naar sterrenbeelden langs de baan. Zo ontstond de indeling die aan de basis ligt van de twaalf astrologische tekens die we vandaag kennen.

De sterrenpatronen zelf waren dus ouder dan deze vaste verdeling. Ook hadden de zichtbare sterrenbeelden niet allemaal dezelfde grootte; de twaalf delen van de dierenriem waren juist wel even groot.

Hoe werden sterrenbeelden verder doorgegeven?

Babylonische kennis verspreidde zich naar andere gebieden en werd onder meer overgenomen en verder ontwikkeld door Griekse geleerden. Daarbij kwamen kennis over de hemel, rekenmethoden en verhalen samen.

Veel bekende sterrenbeelden zijn in de Griekse traditie verbonden met mythologische figuren. Orion werd bijvoorbeeld voorgesteld als een jager. Zulke verhalen maakten een patroon herkenbaar en gaven de sterren een plaats in de cultuur.

Later vertaalden en bewerkten geleerden in de islamitische wereld Griekse teksten over astronomie en astrologie. Ze verbonden die kennis ook met inzichten uit andere tradities, waaronder die uit India en Perzië.

De geschiedenis van sterrenbeelden is daarmee een verhaal van uitwisseling. Namen, waarnemingen en ideeën werden doorgegeven en veranderden onderweg.

Waarvoor gebruikten mensen de sterren?

De sterrenhemel had naast een culturele ook een praktische betekenis. Terugkerende patronen hielpen mensen om het verloop van de seizoenen te herkennen. Dat was bijvoorbeeld bruikbaar bij het plannen van landbouwactiviteiten.

Ook reizigers en zeevaarders gebruikten sterren om hun richting of positie te bepalen. Herkenbare sterrenpatronen boden houvast op plekken waar weinig andere oriëntatiepunten waren.

Die praktische rol is niet helemaal verdwenen. Astronomen gebruiken sterrenbeelden nog steeds om aan te geven waar iets aan de hemel te vinden is.

Wat is het verschil tussen sterrenbeelden en astrologische tekens?

In het dagelijks leven gebruiken we vaak hetzelfde woord voor twee verschillende dingen. Als iemand vraagt wat jouw sterrenbeeld is, bedoelt die meestal je astrologische teken.

De twaalf tekens zijn Ram, Stier, Tweelingen, Kreeft, Leeuw, Maagd, Weegschaal, Schorpioen, Boogschutter, Steenbok, Waterman en Vissen.

Ook astronomie en astrologie verschillen. Astronomie is de wetenschap die het heelal onderzoekt. Astrologie is een traditie waarin de stand van hemellichamen wordt verbonden aan karakter en gebeurtenissen. Die astrologische interpretaties zijn niet wetenschappelijk aangetoond.

Van oude afbeeldingen naar een persoonlijk symbool

Sterrenbeelden verschenen niet alleen op sterrenkaarten. Ook op middeleeuwse gebruiksvoorwerpen en decoraties zijn dierenriemtekens terug te vinden. Ze kregen daarmee een plek in het dagelijks leven, buiten het bestuderen van de hemel.

Vandaag kun je zelf betekenis geven aan een sterrenbeeld. Misschien herken je iets van jezelf in de eigenschappen die eraan worden gekoppeld. Of je denkt bij een teken vooral aan de geboortedatum van je kind, partner of een andere dierbare.

Een sterrenbeeldsieraad kan zo verwijzen naar een persoon of herinnering die voor jou belangrijk is. Je hoeft daarvoor niet in astrologie te geloven. Ook het verhaal achter het teken of de vorm van het ontwerp kan je aanspreken.

Hoe draag je jouw sterrenbeeld als sieraad?

Bij Fiesta Jewellery kun je op verschillende manieren naar een sterrenbeeld verwijzen:

• Met het sterrenpatroon. Bij de sterrenbeeldketting met zirkonia stellen de steentjes het patroon voor in een vereenvoudigd ontwerp.
• Met het astrologische symbool. De ketting met sterrenbeeldsymbool heeft het teken als hanger.
• Met bijpassende edelstenen. In de sterrenbeeldarmband met edelstenen komen drie stenen samen die we op basis van hun betekenis bij een teken hebben gekozen.

Wil je meer weten over die stenen? Lees dan ook welke edelstenen passen bij jouw sterrenbeeld.

Kies je een sieraad als cadeau, let dan op het soort sieraad en de kleur die de ontvanger graag draagt. Met een kaartje waarop je uitlegt waarom je juist dit sterrenbeeld koos, geef je ook jouw gedachte achter het cadeau mee.

Bekijk de sterrenbeeld sieraden en kies het teken dat voor jou betekenis heeft.